Welkom op de pagina´s van het Auswärtiges Amt

Het conflict in Oekraïne – een beproeving voor het Europees veiligheidsbeleid

Flagge der Ukraine winken

Flagge der Ukraine winken, © Colourbox

20.01.2016 - Artikel

Europa beleeft woelige tijden. Vooral de vluchtelingencrisis alsook de schuldencrisis hebben de Europese Unie het afgelopen jaar voor grote uitdagingen gesteld. Daardoor is het conflict in Oekraïne in de media de laatste tijd wat op de achtergrond geraakt. We mogen echter niet uit het oog verliezen dat dit conflict dat intussen al twee jaar duurt, de Europese vredespolitiek die na het einde van de Koude Oorlog ontwikkeld werd, zwaar op de proef stelt. 25 jaar geleden werd in het kader van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) in het Handvest van Parijs het einde van de confrontatie tussen de machtsblokken in Europa bezegeld en een nieuw tijdperk van democratie, vrede en vrijheid ingeluid. Het conflict in Oekraïne heeft de toenmalig ingevoerde Europese vredespolitiek in vraag gesteld. Door de annexatie van de Krim door Rusland die in strijd was met het internationaal recht werd een basisprincipe van de Europese vredespolitiek – namelijk de onschendbaarheid van de grenzen - verbroken. Bovendien kunnen we niet aanvaarden dat met de Oekraïnecrisis opnieuw militair gewapende conflicten in Europa plaatsvinden.

Het conflict in Oekraïne heeft de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die in 1992 uit de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) voortgekomen is, opnieuw in het bewustzijn van het publiek gebracht. Het is duidelijk geworden dat de OVSE die sinds ca. 15 jaar vooral in de schaduw actief is, vandaag nog steeds broodnodig blijkt. Ze is het voorbeeld voor de vorming van een internationaal vredesbeleid op basis van samenwerking op voet van gelijkheid, gezamenlijke waarden en het opbouwen van vertrouwen. Ondanks het niet-respecteren van haar grondbeginselen en de grote vertrouwensbreuk in de nasleep van de Oekraïnecrisis heeft de OVSE toch bewezen te functioneren. Zo waakt een OVSE-waarnemingsmissie, die op zeer korte tijd opgericht kan worden, over de naleving van de wapenstilstand die door het zogenaamde “Normandië formaat” in Minsk in februari 2015 onderhandeld werd. Tegelijkertijd heeft de crisis in Oekraïne de grenzen van de OVSE aangetoond. De organisatie die onderworpen is aan consensus van alle deelnemende landen kan enkel dan haar mandaat doeltreffend vervullen indien al die landen tot samenwerking bereid zijn.

In deze huidige moeilijke situatie neemt Duitsland sinds 1 januari voor één jaar het voorzitterschap van de OVSE waar. Het doet dat met het bewustzijn hoeveel voor de Europese veiligheid op het spel staat en hoe moeilijk het zal zijn substantiële resultaten te bereiken en de grondbeginselen weer te laten respecteren. In wezen gaat het allereerst daarom om de geest van de Slotakte van Helsinki van 1975 en het Handvest van Parijs van 1990 te laten herbeleven: coöperatie in de plaats van confrontatie, dialoog in de plaats van stilzwijgen. We mogen ons niet isoleren maar we moeten proberen om het vertrouwen stap voor stap weer op te bouwen. Daarmee overeenstemmend zullen in 2016 drie kerndomeinen een zwaartepunt vormen van het Duitse OVSE-voorzitterschap.

-          Snelle reactie op een crisis: de OVSE moet sneller, efficiënter en substantiëler op crisissen kunnen reageren

-          Een klimaat van vertrouwen creëren: daarbij hoort vooral ook de modernisering van de beschikbare tools van de OVSE om een beleid te voeren inzake wapenbeheersing en om crisissen ook beter te kunnen aanpakken.

-          De toekomst van het Europese veiligheidsbeleid: ten gevolge van het niet-respecteren van de grondbeginselen van de OVSE, moeten we ons beraden hoe we Europese veiligheid in de toekomst gezamenlijk willen vormgeven.

De OVSE is en blijft een centraal instrument om conflicten in Europa te vermijden en op te lossen. Als inclusieve en collectieve veiligheidsorganisatie is het haar kerntaak om de dreiging en het gebruik van geweld te verhinderen en de bestaande veiligheidsproblemen enkel door samenwerking en gezamenlijk geformuleerde grondbeginselen op te lossen.

Duitsland is vastbesloten ondanks moeilijke omstandigheden haar verantwoordelijkheid op te nemen en ertoe bij te dragen om de OVSE weer haar rol te laten spelen in de opbouw van een vreedzame toekomst voor Europa. Net ten opzichte van veelvuldige globale uitdagingen op vlak van veiligheid moet de OVSE weer een centrale plaats in de Europese veiligheidsarchitectuur innemen. Een splitsing van Europa en een terugval naar een Oost-West-confrontatie zoals tijdens de Koude Oorlog mogen geen optie zijn.

 

door Rüdiger Lüdeking, Ambassadeur van de Bondsrepubliek Duitsland bij het Koninkrijk België

gepubliceerd als opiniestuk op 20 januari 2016 in L‘Echo

Naar het begin van de site