Willkommen auf den Seiten des Auswärtigen Amts

De vluchtelingencrisis – een realpolitieke uitdaging voor Europa

Flagge von Europa

Flagge von Europa, © Colourbox

02.01.2016 - Artikel

De vluchtelingencrisis is een historische uitdaging. We moeten ze onder ogen zien en kunnen ons er niet voor verstoppen. Ze kan ook niet met simpele populistische maatregelen aangepakt worden. Een politiek die gericht is op de afscherming van Europa is niet realistisch en ligt niet in het belang van Europa.

De bezorgdheid van de mensen voor een gevaar van overbelasting en uitputting van de voorhanden opnamecapaciteit moeten we ernstig nemen. Toch is er geen enkele reden tot angst of machteloosheid. We hebben echter eens te meer reden om optimistisch te zijn -  vooral ook optimistisch voor datgene wat we na het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa bereikt hebben: we zijn geslaagd in de wederopbouw, we hebben een succesvolle Europese Unie opgebouwd en we hebben de verdeeldheid in Europa overwonnen. Dit moet ons vertrouwen geven in onze eigen kracht. We zullen ook de vluchtelingencrisis tot een goed einde brengen.

Maar we zullen hier enkel in slagen indien we ons focussen op onze verantwoordelijkheid en sterktes. We hebben een nauwe Europese samenwerking nodig die gebaseerd is op de nuchtere analyse van actiemogelijkheden en een daaruit afgeleid gemeenschappelijke realpolitieke beleidsaanpak.

Centraal in deze beleidsaanpak moeten twee kerndoelen staan:

Enerzijds moet Europa in overeenstemming met haar waarden mensen die om politieke redenen worden vervolgd en mensen die voor hun leven vrezen bescherming bieden. Net in de moeilijke huidige mondiale context, waarin de centrale mensenrechten in vraag worden gesteld, kan het niet in het belang van Europa zijn om mensen die recht hebben op asiel simpelweg af te wijzen. Het is veel meer aangewezen dat de EU instaat voor de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en hierin door haar eigen houding het goede voorbeeld geeft.

Anderzijds is het belangrijk om een duurzame oplossing voor de vluchtelingencrisis te bewerkstelligen. Door de stilaan uitgeputte opnamecapaciteiten staat daarbij de zichtbare beperking van de vluchtelingenstroom op het voorplan.

Er moet nu vastberaden en moedig gehandeld worden op verschillende niveaus:

Op nationaal niveau moeten de procedures en bepalingen voor de gecontroleerde opname van vluchtelingen aangepast worden, om een gepast antwoord te kunnen bieden op de uitdaging. Daartoe horen naast de maatregelen op korte termijn zoals het afschaffen van belemmeringen ook maatregelen om afgewezen asielzoekers zo snel mogelijk terug te sturen. Op lange termijn moet er vooral gezorgd worden voor een werkbare integratie voor die mensen die hier bescherming zoeken en dus opgenomen moeten worden. Deze mensen moeten zich ondubbelzinnig belijden tot de centrale waarden van onze samenleving zoals vrijheid, de rechtsstaat en tolerantie. Er is geen plaats voor religieuze fanatici en geweldplegers. Net zo min is er plaats voor parallelle samenlevingen. Duitsland heeft reeds in de voorbije maanden door een herziening van de asielwetgeving noodzakelijke beslissingen genomen.  

Met vastberadenheid handelen is ook op Europees en internationaal niveau onontbeerlijk. De vluchtelingencrisis is een globaal probleem dat niet enkel op nationaal niveau aangepakt kan worden. Deze stelling lijkt banaal maar wordt in de praktijk kennelijk vaak genegeerd.

Vooral Europa moet gezamenlijk en solidair handelen. De strikte bescherming van de buitengrenzen van Europa moet hersteld worden en er moet een gezamenlijk asielbeleid gecreëerd worden dat het vereiste van een faire lastenverdeling in de aanpak van het vluchtelingenprobleem bevat. De Europese Raad heeft zich in de voorbije week kritisch met de huidige bilans van de EU in de vluchtelingenkwestie uiteengezet en benadrukt dat er voor een groot aantal vragen dringend actie nodig is.  

Het gaat ten slotte om de bestrijding van de vluchtoorzaken in de herkomst- en transitlanden. Dit is de vermoedelijk moeilijkste opgave die wederom enkel op basis van Europese solidariteit en nauwe samenwerking met de getroffen landen kan worden aangepakt. Wij moeten ons gezamenlijk voor vrede en stabiliteit in Syrië, Irak, Afghanistan en in de Afrikaanse landen inzetten. Bovendien moeten we nadrukkelijk die landen ondersteunen die reeds een groot aantal vluchtelingen hebben opgenomen. Daarom krijgt net de samenwerking met Turkije, maar ook met Jordanië en Libanon een centrale betekenis.

Duitsland neemt zijn verantwoordelijkheid op en laat zich leiden door een realpolitieke aanpak die alle genoemde niveaus mee betrekt. Duitsland zet zich in voor een actief en vastberaden ageren van de Europese Unie. Europa moet zich bezinnen over haar gemeenschappelijke belangen, de realiteit onder ogen zien en gezamenlijk handelen. Wie zich terugtrekt uit de Europese solidariteit, handelt kortzichtig: het vluchtelingenprobleem kan niet genegeerd worden noch door de oprichting van hekken en muren opgelost worden. Het mislukken van de vluchtelingenkwestie houdt risico’s in met verreikende gevolgen voor Europa als geheel. Er staat veel meer op het spel dan enkel de integriteit van het Schengensysteem.

 

door Rüdiger Lüdeking, Ambassadeur van de Bondsrepubliek Duitsland bij het Koninkrijk België

gepubliceerd als opiniestuk op 2 januari 2016 in De Tijd