Willkommen auf den Seiten des Auswärtigen Amts

17 juni 1953 – een belangrijke datum voor de geschiedenis van Europa

17.06.2018 - Artikel

Naar aanleiding van de 65ste verjaardag van de volksopstand in de DDR, die plaatsvond op 17 juni 1953, heeft Ambassadeur Lüdeking een opiniestuk geschreven, waarin hij de herinnering aan deze gebeurtenissen en het historisch belang van deze datum voor de geschiedenis van Europa benadrukt.

Aufstand des 17. Juni
Aufstand des 17. Juni© Keystone

Tot 1990 was 17 juni een wettelijke feestdag in Duitsland. Spijtig genoeg blijkt vandaag dat slechts een klein aantal mensen zich van het historisch belang van de gebeurtenissen die op deze dag plaatsvonden bewust is. 17 juni 1953 mag niet gereduceerd worden tot een louter verzet van de arbeiders in de DDR tegen de door de staatsleiding bepaalde verhoging van de arbeidsnormen. Veelmeer betekent het een volksopstand of een massaal verzet tegen de in de DDR heersende toestand en de moedige inzet en strijd van burgers uit alle sociale klassen voor vrijheid, democratie en de waarborging van de rechtsstaat-principes: dé waarden die de kern van de Europese identiteit vormen. Het is een belangrijke datum niet alleen voor de Duitse, maar ook voor de Europese geschiedenis.

Gezien de uitdagingen die Europa momenteel te wachten staan, is het belangrijker dan ooit dat de herinnering aan 17 juni levend wordt gehouden. Vanuit herdenking ontstaat verplichting voor vandaag. Deze datum versterkt ons bewustzijn van hoe belangrijk vrijheid, democratie en het leven in een rechtsstaat zijn. In het jaar 1953 waren – net zoals in 1956 in Hongarije, in 1968 in Tsjechoslowakije, in 1980 in Polen en in 1989 opnieuw in de DDR – vele mensen ertoe bereid om zich vastbesloten in te zetten voor deze waarden, daarvoor nadelen en zware straffen op te lopen en zelfs hun leven op het spel te zetten. Deze mensen verdienen onze waardering en respect.

Het einde van het antagonisme tussen Oost en West alsook van de scheiding van Europa betekende niet het einde van dit historisch tijdsperk. Wij moeten integendeel ontnuchterd vaststellen dat de waarden, diens betekenis de volksopstand van 1953 ons bijzonder duidelijk gemaakt heeft, vandaag zelfs in de Europese Unie niet meer als vanzelfsprekend geldend kunnen worden beschouwd. Zij worden zelfs toenemend en met een verrassend zelfbewustzijn in vraag gesteld. Passiviteit en zelftevredenheid zijn daarom geen opties meer. Wij moeten ons eerder – dit geldt voor ieder van ons – vastberaden en met Zivilcourage, voor vrijheid, democratie, de rechtsstaat en de rechten van de mens inzetten. De opstandelingen van 17 juni 1953 dienen ons daarbij als voorbeeld evenals de vele mensen die in onze tijden in Moskou, Ankara, Warschau, Boedapest of op andere plaatsen voor hun rechten de straat opgaan.

17 juni 1953 appelleert aan het behoud van solidariteit en van de gemeenschap van democraten. Dit is precies vandaag belangrijk, omdat we in een tijd leven waarin Europa een fragmentatie van haar politieke landschap ondergaat, waarin centrale Europese verwezenlijkingen en waarden door egoïstische onverantwoordelijkheid, populisme, politieke polarisatie en bekrompen cliëntelisme worden bedreigd. Het Europees project en daarmee ook de liberaal-democratische waarden waarvoor het staat zullen geen toekomst hebben als we een simpele “verder zo”- mentaliteit hanteren. Voor een nieuwe start heeft Europa er behoefte aan dat de democraten één front vormen en moedige stappen in de richting van de versterking van de cohesie van onze samenlevingen en van de Europese Unie worden gezet. Dat zijn we de talrijke slachtoffers van 17 juni verschuldigd.

De volksopstand in de DDR maakt deel uit van de Europese strijd voor vrijheid en democratie en behoort daarmee tot de traditie en het zelfbesef waarmee Duitsland, België en de Europese Unie zich uitdrukkelijk verbonden voelen. De herinnering aan deze voor het naoorlogse Europa richting gevende gebeurtenis zou ons moeten aanmoedigen om met dapperheid en vertrouwen op de actuele uitdagingen in te gaan en onze toekomst actief, in een geest van de door de opstandelingen van 17 juni nagestreefde doelen, vorm te geven.


door Rüdiger Lüdeking, Ambassadeur van de Bondsrepubliek Duitsland bij het Koninkrijk België

Verschenen op de website van Le Soir online op 15 Juni 2018